Özel okullarda kayıt yenileme ücretleri hakkında Rekabet Kurumu’na açık mektup
Rekabet Kurumu Başkanlığı’na,
Sayın Yetkili,
Bildiğiniz gibi, Rekabet Kanunu’nun 6. maddesi teşebbüslerin hâkim durumlarını rakiplerine ve ürettiği mal ya da hizmetin alıcılarına karşı kullanmasını engellemek amacıyla düzenlenmiştir. Ancak, birçok endüstride kanuna aykırı davranışlar söz konusudur. Bunlardan biri de özel okullardır.
Türkiye’de birçok veli çoğu zaman şartlarını zorlayarak çocuklarını, daha iyi bir eğitim almalarını sağlamak amacıyla özel okullara göndermektedir. Tabii ki bunun bir bedeli vardır ve hizmeti alanlar bu bedeli ödemek zorundadır.
Ancak, okul yönetimleri velilerin çocukları konusundaki hassasiyetini bildikleri için bunu suistimal etmekte, halihazırda kayıtlı öğrencilerinin kayıt yenileme ücretlerini enflasyon oranının üzerinde arttırarak, ilk kayıtta veli ile okul yönetimi arasında yapılan sözleşmeyi kendi lehlerine değiştirmektedirler. Yani her sene veliler okul yönetimi ile bir önceki yıla daha kötü bir sözleşme yapmaya zorlanmaktadırlar. ‘Zorlanmaktadır’ diyorum, çünkü, bildiğiniz gibi, eğitim hizmeti niteliği gereği diğer birçok mal ve hizmetten farklıdır. Her zaman gittiğiniz berber saç kesim ücretlerine zam yaptığında kolaylıkla bir başka berbere gitme imkanımız vardır ve bunu yaparız. Ancak söz konusu okul değiştirme olduğunda tüketiciler aynı şekilde esnek davranamamakta, çocuklarının okul değiştirmekten kaynaklanabilecek uyum sorunlarını düşünerek, adil olmadığını düşünseler de, hizmet aldıkları okulu değiştirememektedirler.
Aslında kanun koyucu bu durumu öngörüp ilgili yasada buna ilişkin bir düzenleme yapmıştır. 11.02. 2009 tarih 27138 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan Özel Öğretim Kurumları Öğrenci ve Kursiyer Ücretleri Tespit ve Tahsil Yönetmeliği’nin 5. maddesi 2. fıkrasına göre ‘İlköğretim ve ortaöğretim okulları ara sınıflarının öğrenci ücretlerini bir önceki yılda gerçekleşen tüketici fiyat indeksindeki (TÜFE) artış oranını dikkate alarak arttırabilir’. Bu madde ile özel okul yönetimlerinin hakim durumlarını kayıtlı öğrencilerin aleyhine kullanmalarının engellenmesinin hedeflendiği açıktır. Bu yönetmeliğin yürütülmesi de Milli Eğitim Bakanlığı’na bırakılmıştır.
Görüldüğü kadarıyla özel okullar bu yönetmeliği dikkate almamakta, buna karşılık Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı birimler de kanunun kendilerine verdiği söz konusu yönetmeliği yürütme görevini yerine getirmemekte ya da getirememektedir.
Milli Eğitim Bakanlığı’nın bu konudaki suskunluğu birimin asli vazifesinin ekonomik değil, daha çok eğitim ile ilgili olması nedeniyle olabilir. Bu durumda görev, söz konusu alanda daha fazla tecrübesi olan, Rekabet Kurumu’na düşmektedir. Kurum Kanun’dan gelen yetkisini kullanarak Özel Okulların hakim durumlarını kötüye kullanarak kayıtlı öğrencilerin velilerini her yıl daha kötü sözleşmelere (daha yüksek ücret, değişen ödeme ve burs koşulları vb.) imzalamaya zorlamasını engellemelidir. Ayrıca Özel Öğretim Kurumları Öğrenci ve Kursiyer Ücretleri Tespit ve Tahsil Yönetmeliği’nin ilgili maddesinin daha kapsamlı ve bağlayıcı şekilde değiştirilmesini sağlamalıdır.