Yazan: Murat Çokgezen | Tarih: 7 Mayıs 2011
Rekabet Kurumu Başkanlığı’na,
Sayın Yetkili,
Bildiğiniz gibi, Rekabet Kanunu’nun 6. maddesi teşebbüslerin hâkim durumlarını rakiplerine ve ürettiği mal ya da hizmetin alıcılarına karşı kullanmasını engellemek amacıyla düzenlenmiştir. Ancak, birçok endüstride kanuna aykırı davranışlar söz konusudur. Bunlardan biri de özel okullardır.
Türkiye’de birçok veli çoğu zaman şartlarını zorlayarak çocuklarını, daha iyi bir eğitim almalarını sağlamak amacıyla özel okullara göndermektedir. Tabii ki bunun bir bedeli vardır ve hizmeti alanlar bu bedeli ödemek zorundadır.
Ancak, okul yönetimleri velilerin çocukları konusundaki hassasiyetini bildikleri için bunu suistimal etmekte, halihazırda kayıtlı öğrencilerinin kayıt yenileme ücretlerini enflasyon oranının üzerinde arttırarak, ilk kayıtta veli ile okul yönetimi arasında yapılan sözleşmeyi kendi lehlerine değiştirmektedirler. Yani her sene veliler okul yönetimi ile bir önceki yıla daha kötü bir sözleşme yapmaya zorlanmaktadırlar. ‘Zorlanmaktadır’ diyorum, çünkü, bildiğiniz gibi, eğitim hizmeti niteliği gereği diğer birçok mal ve hizmetten farklıdır. Her zaman gittiğiniz berber saç kesim ücretlerine zam yaptığında kolaylıkla bir başka berbere gitme imkanımız vardır ve bunu yaparız. Ancak söz konusu okul değiştirme olduğunda tüketiciler aynı şekilde esnek davranamamakta, çocuklarının okul değiştirmekten kaynaklanabilecek uyum sorunlarını düşünerek, adil olmadığını düşünseler de, hizmet aldıkları okulu değiştirememektedirler.
Devamı »
Yazan: Murat Çokgezen | Tarih: 21 Aralık 2010
Bazıları gelir dağılımının çok önemli bir sorun olduğunu düşünür. Hatta gelirin ne kadar olduğundan çok gelirin nasıl dağıtıldığı üzerinde tartışılır ve çoğu kişi Türkiye’de gelir dağılımının kötü olduğuna inanır.
Bir ülkedeki gelir dağılımını gösteren çeşitli göstergeler mevcuttur. Bunlardan biri Kişisel Gelir Dağılımı sonuçlarıdır. Bu gösterge nüfusun farklı gelir düzeylerine sahip yüzde 20’lik dilimlerinin pastadan ne kadar pay aldıklarını gösterir. Yukarıdaki tabloda farklı gelir seviyesine sahip ülkelerdeki kişisel gelir dağılımı gözükmektedir. Buna göre Türkiye’de nüfusun en zengin yüzde yirmilik kısmı gelirin yüzde 47’sini, en fakir yüzde yirmilik kısmı ise sadece yüzde 5’ini almaktadır. Bu durum bir adaletsizlik hissi uyandırsa da, dağılımın ABD’deki dağılımdan pek farklı olmadığı görülmektedir. Keza Kanada ve Kırgızistan’daki gelir dağılımı da birbirine yakındır.
Eğer gelir dağılımının önceliği var ise Kanada’da yaşamak ile Kırgızistan’da yaşamak ya da ABD’de yaşamak ile Türkiye’de yaşamak arasında bir fark olmaması gerekir. Halbuki hepimiz biliyoruz ki, seçme şansı olsa, çoğu kişi Kanada’da yaşamayı, Kırgızistan’da yaşamaya; ABD’de yaşamayı Türkiye’de yaşamaya tercih eder. Çünkü ABD’de en fakir olarak pastadan alacağı yüzde 5’lik pay Türkiye’de alacağı yüzde 5’lik paydan büyük olacaktır.
Özetle, üretmek bölüşmekten daha önemlidir. Pastamız çok küçük ise onu eşit paylaşmak kimseyi memnun etmeyecek, çoğu kişi büyük bir pastanın küçük bir oranını almayı tercih edecektir.
Yazan: Murat Çokgezen | Tarih: 22 Kasım 2010
Politikacılar, iktisatçılar, vatandaşlar artan ithalatın işsizliğe yol açacağından endişe ederler. Gerçekten öyle mi?
Yukarıdaki grafikte 1982′den 2009 yılına kadar ithalatın ve işsizliğin Türkiye’deki gelişimi yer alıyor(Veriler Dünya Bankası Kalkınma Göstergeleri’nden alındı. Maalesef 1980′li yıllar ve öncesine ilişikin veriler mevcut değil. Olsaydı grafik daha carpıcı hale gelebilirdi). Görüldüğü gibi Türkiye’de ithalat sürekli artma eğiliminde iken işsizlik yüzde 10 civarında seyrediyor.
Kısa dönemde ithalat artışı bazı sektörlerde işsizliği arttırıyor olabilir. Ama uzun dönemde böyle bir şey söylemek mümkün değil.
Yazan: EDITOR | Tarih: 2 Kasım 2010
Link: http://www.newsweekturkiye.com/haberler/detay/44033/Taksiyi-taksi-duzeltir
Taksiyi taksi düzeltir
İstanbul’da taksi sayısının kısıtlanması, “suni bir rant” yaratmaktan başka işe yarıyor mu?
İstanbullu neden dökülen taksilerde kaba saba şoförlerle karşılaşıyor? Taksi sayısının sınırlandırılması beklendiği gibi İstanbul’da trafiği azaltıyor mu? Karbon emisyonunu azaltıp çevrenin korunmasını sağlıyor mu?
Bu soruların yanıtlarını arayan TÜBİTAK destekli bir bilimsel çalışma İstanbul’da taksi sayısının plaka tahdidi yoluyla kısıtlanmasının “suni bir rant” yaratmaktan başka işe yaramadığını savunuyor.
İstanbul’da yaklaşık 18 bin olan taksi sayısının 1980′lerin ortasından beri artmadığına, bunun da taksi plakalarına 300 bin hatta 500 bin liraya kadar alıcı bulup tekel rantı yarattığına dikkat çeken Başkent Üniversitesi’nden Doç. Fuat Oğuz, “Bu durumda toplumun geneli kayba uğruyor. Örneğin, şoförler müşterilere karşı iyi davranmak zorunda hissetmiyor” diyor.
Çalışmayı Doç. Oğuz ile birlikte gerçekleştiren Yıldız Teknik Üniversitesi’nden Dr. Tamer Çetin ise plaka sınırlaması vergi kaçaklarını ve korsan taksiyi de körüklüyor. “Piyasaya giriş kısıtlanınca doğal olarak bir süre sonra arz talebi karşılamıyor, fiyatlar yükselirken korsan taksi gibi faaliyetler artıyor.”
Tahminlere göre bugün yaklaşık 25 bin araç “özel şoförlü kiralama” kisvesi altında korsan taksicilik yapıyor. Tekirdağ ve Kocaeli’nden alınan taksi plakalarıyla İstanbul’da çalışanlar da cabası. Oğuz, bir de “Plakamı kaybettim” deyip aldığı ikinci plaka ile İstanbul’un Avrupa ve Asya yakalarında iki taksi işletenlerin türediğinden bahsediyor. Eldekiler haddinden fazla çalıştırılıp kaçak taksiler de artınca, trafik tıkanıklığı ve çevre kirliliğine de önlem alınmış olmuyor.
Oğuz ve Çetin’e göre taksi piyasasını düzeltmenin tek yolu sürücü ve yolcu güvenliği için önlemleri arttırırken piyasaya giriş engellerini kaldırmak veya asgari seviyeye indirmek.
Yazan: Murat Çokgezen | Tarih: 9 Haziran 2010
FIFA 2010 dışı kalan en değerli onbir ve yedekleri
Sakat oldukları ya da kadroya alınmadıkları için Güney Afrika’ya gitmeyenlerin değeri yaklaşık yarım milyar euro!
Güney Afrika Cumhuriyeti’nde Dünya Kupası heyecanı klişe deyimle ‘önemli eksiklere rağmen’ başlıyor. Milli takımları finallerde yer almasına rağmen çeşitli nedenlerle kupada boy göstermeyecek futbol yıldızlarının sayısı sürekli artıyor.
Devamı »
Yazan: Murat Çokgezen | Tarih: 8 Mayıs 2010
ÜNİVERSİTEYE GEÇİŞTE BARAJ GETİRİLMELİ, SORULARIN YARISININ YANITLANMASI ŞARTI ARANMALIDIR
Prof. Dr. İbrahim ORTAŞ, Çukurova Üniversitesi, iortas@cu.edu.tr
Yükseköğretime Geçiş Sınavı (YGS) sonuçları açıklandı. Sınava giren yaklaşık 1.5 milyon öğrenciden 1.233.000 bin kişi barajı aşarak sınavdan başarı ile çıkmıştır. ÖSYM tarafından verilen değerlere bakıldığında üniversiteye geçişte eleme sistemi başarısızlığı örtmektedir. Sınav sonuçları ülkemizde üniversitede okumak için asgari alınması gereken puanı göstermiyor. 160 sorudan birkaçını yapan programlara kayıt yaptırabilmektedir sorusu ortaya çıkmaktadır. Gerek sınav sonuçlarını, gerekse geçiş şartını çok iyi okumak gerekiyor.
Kaç Öğrenci Üniversiteyi Okuyacak Düzeydedir?
Uzun zamandır ülkemizde Liseye ve Üniversiteye giriş sınav sonuçlarını izliyorum. Bilindiği gibi geçmişte üniversiteye giriş sınavı için öğrenciler lise son sınıfta veya kazanamayanlar bir yıl daha evde veya dershaneye giderek sınava hazırlanırlardı. Şimdi sınavlar ilköğretim 6. sınıfa kadar inmiş, her yıl bir seviye belirleme sınavı, buradan liselere geçiş ve oradan da üniversiteye hazırlanılmaktadır. Sınav sonuçlarından izlediğim en önemli konu öğrencilerin sorulan sorulardan kaç tanesini cevaplayabildiği üzerinedir. Görebildiğimiz kadarı ile ülkemizde uzun zamandır bir eğitim faciası yaşanıyor. Öğrencilerin çoğunluğunun ortaöğretimde temel bilgiden yoksun olduğu sınav sonuçlarına da açıkça yansıyor. 2010 yılı birinci YGS’ de adaylara Türkçe, Sosyal Bilimler, Matematik ve Fen Bilimleri’nde 40′ar soru soruldu. Sınava giren öğrencilerin yarısı hiç fen sorularına dokunmamış. Fen Bilimleri’nde soruların sadece yüzde 10′nun öğrenciler tarafından doğru cevaplandırıldığı belirtildi. Bir soru cevabı doğru kabul e
Devamı »
Yazan: EDITOR | Tarih: 27 Nisan 2010
Son günlerde Burgaz Rakı’nın Hayyam Garipoğlu’na geri verilmemesi yönünde müthiş bir kamuoyu yaratıldı. Kamu yararı bahanesiyle gerçekleşen haber ve yorumların, aslında ekonomik bir cinayetin perdelenmesine yaradığına inanıyorum.
Olayı kavrayabilmek için kısa bir özet yapmalıyım.
***
Türk rakı piyasası Amerikan menşeli yatırım fonu Texas Pacific Group’a (TGG) ait Mey İçki’nin kesin hakimiyetiyle özel sektöre açıldı. Tekel’in içki bölümü, Nurol/Limak/Özaltın/TÜTSAB tarafından (Mey adıyla) 293 milyon dolara satın alındı. Ve iki yıl sonra bu firmalar, Mey İçki’yi 900 milyon dolara Amerikalı fona devretti.
***
2004 yılında Mey İçki’nin pazar payı yüzde 99 idi. Yeni Rakı, Tekirdağ gibi yılların markasına kim dayanacaktı ki!
Ama herkes yanıldı.
Bankasına el konulan ve kamuya 350 milyon dolar borcu olan Hayyam Garipoğlu (eşi-dostu adına) Burgaz Rakı’yı kurdu. Tariş de dahil olmak üzere pazara 10’a yakın farklı özel sektör firması girdi. İnanılmaz bir rekabet başladı. Efe, Beylerbeyi, Fasıl, Burgaz, Ata isimleriyle onlarca yeni rakı ile içki severlerin sofrasına geldi. Ucuz, popüler, premium gibi segmentler oluştu.
Devamı »
