Global kriz ne olacak:Türkiye üzerine yansımaları
Yazan: Abdulkadir Dursunoğlu | Tarih: 15 Ekim 2008ABD’deki kriz dip noktasını görmüştür. Ancak global yansımaları dünya ülkelerini uzun süreli etkileyecektir. ABD,AB,Japonya ve Çin Merkez bankalarının faiz indirimleri dünya ekonomisini daha da zora sokmuştur.Faiz indirimleri sonucu ABD,AB,Çin ve Japonya’da iç ekonomik canlılığın önünü açma yoluna gidilmiştir(Çin, Japonya ve AB hem global sermayenin borsaya yönelmesi hem de ithalatı azaltmak ve iç sanayiyi destekleme yoluna gitmiştir).Bununla birlikte bu ülkelerin diğer ülkelerden ithalatı azalacaktır. Gelişmekte ve gelişememiş ülkeler ile sanayisi tamamen ihracata dayalı ülkeler ABD pazarını kaybetme eğilimindedir.Bu aksiliği giderecek diğer Pazar AB’de kaybedilmeğe başlamıştır. Dolayısıyla, dünyada orta vadede bir devalüasyonlar krizi görmek mümkündür. Rakip ülkeler bu pazarlardan pay kapabilmek için zorunlu olarak devalüasyonlar yapmak zorunda kalacak, yüksek döviz kuru bu ülkelerde enflasyon ve durgunluğu artıracaktır. Dolayısıyla, dünyada bir kaos ortamı meydana gelebilecektir(Bu durumu önlemenin yolu dünyada tek bir merkez bankası ve tek bir para birimin oluşturulmasıdır).
Bu kriz dalgası Türkiye’yi de vuracaktır. Türkiye’nin dış ticarette en büyük ortağı AB’dir. Türkiye dış ticaretinin%96’ını bu ülke ile gerçekleştirmektedir. Dolayısıyla faiz indirimi kısa vadede AB’ne olan ihracatı azaltacak, rakip ülkeler tarafından yapılacak devalüasyonlar Türkiye’yi de devalüasyon yapmak zorunda bırakacaktır. Global sermaye kendi anavatanlarına dönme yolundadır. Şu anda bu sermayenin sahipleri riskten uzak durmağa çalışmaktadırlar. Dolayısıyla, reel sektördeki kriz dışarıya sermaye transferini gündeme getirecektir. Şu an için döviz ihtiyacı yoktur. Ancak, dövizde talep artışından dolayı yükselme meydana gelecektir. Bu noktada, devalüasyon ya piyasa tarafından ya da piyasa yapıcılar tarafından gerçekleştirilecektir. Sermaye çıkışı ve artan döviz fiyatlarının sonucu iç kriz mevduat sahiplerinin bankalardan para çekmelerine sebep olabilecektir.Artan maliyetler sonucu satınalma gücünün azalması tüketici kredilerinin geri dönüşümüne olanak sağlamayacaktır.Şu an zaten bankacılık sektöründeki geri dönüşü olmayan kredilere ek olarak bu kredilerin geri dönmemesi finansal krizi ortaya çıkaracaktır. Reel sektördeki kriz finansal krizi ortaya çıkaracaktır. Dolayısıyla, klasik finansal krizlerin reel krizleri etkilediği bir krizin tersi durum ortaya çıkacaktır. Bundan dolayı, yatırımcıların döviz ve altın piyasasında rol alması menfaatleri açısından olumludur. Borsada yatırım yapacak yatırımcıların Türkiye’de krizin dip noktasına geldiğinde pozisyon almaları gerekmektedir.
Türkiye krizi atlatabilir. Veyahut krizin gelmesini önleyebilir. Bunun için, hükümetin ithal mallarda düşük döviz kuru uygulaması veya hammadde ithalatında maliyetin bir kısmını yüklenmesi gerekmektedir. Bu durumda, hem ihracat sektörü hem de iç piyasa sektörü krizden uzak bir gelişme gösterecektir. Dolayısıyla, Global kriz Türkiye’yi etkilemeyecektir.